Epiteliy to'qimasi
Gistologiya, sitologiya va embriologiya kursi
21 slayd · Gistologiya, sitologiya va embriologiya
Prezentatsiyani olish
Mundarija
- Ma'ruza rejasi
- Epiteliy to'qimasining umumiy xususiyatlari
- Epiteliy to'qimasining morfologik tasnifi
- Epiteliotsitning submikroskopik tuzilishi
- Epiteliy to'qimasining asosiy funksiyalari
- Sekretsiya mexanizmlari va bezli epiteliy
- Epiteliy to'qimasining embrional manbalari
- Epiteliy regeneratsiyasi va hujayra sikli
- Epiteliyning patologik o'zgarishlari
- Hujayra ekstruziyasi mexanizmi
- Epiteliyning diagnostik va histologik tahlili
- Ichak epiteliysi: So'rilish va bokalsimon hujayralar
- Epiteliy kasalliklarining zamonaviy diagnostikasi
- Epiteliy va immunologik to'siq funksiyasi
- Epiteliy rivojlanishining genetik omillari
- Regenerativ tibbiyot: To'qima muhandisligi
- Epiteliy o'tkazuvchanligi va diagnostik ko'rsatkichlar
- Xulosa: Epiteliy to'qimasining biologik roli
- Bilimlarni tekshirish
Slaydlardan namuna
Ma'ruza rejasi
- Epiteliy to'qimasining umumiy tavsifi va bazal membrana bilan aloqasi.
- Epiteliyning morfologik tasnifi: qatlamlar soni va hujayra shakliga ko'ra bo'linishi.
- Hujayra qutblanishi va apikal, lateral hamda bazal domenlarning o'ziga xos tuzilishi.
- Bezli epiteliy: ekzokrin va endokrin bezlarning sekretsiya mexanizmlari hamda turlari.
- To'qimaning embrional manbalari va turli embrion varaqalaridan rivojlanish xususiyatlari.
- Regeneratsiya mexanizmlari, hujayra ekstruziyasi va patologik jarayonlarning klinik ahamiyati.
- Tibbiyotda to'qima muhandisligi va zamonaviy diagnostika usullarida epiteliyning o'rni.
Epiteliy to'qimasining umumiy xususiyatlari
- Epiteliy to'qimasi inson organizmining barcha organlarida tashqi va ichki qoplama qatlamini hosil qiladi.
- Hujayralar bir-biriga juda zich joylashgan bo'lib, ular orasida hujayralararo modda (matrix) minimal miqdordadir.
- Epiteliy qatlamlari doimo maxsus biriktiruvchi to'qima tuzilmasi bo'lgan bazal membrana (membrana basalis) ustida joylashadi.
- To'qima butunlay qon tomirlarsiz (avaskulyar) bo'lib, oziqlanish pastki qatlamdagi biriktiruvchi to'qimadan diffuziya yo'li bilan amalga oshadi.
- Epiteliy to'qimasi boy innervatsiyaga ega bo'lib, ko'plab sezuvchi nerv oxirlari aynan shu qatlamda tugaydi.
Epiteliy to'qimasining morfologik tasnifi
- Epiteliy turlari hujayra qatlamlari soniga ko'ra bir qatlamli va ko'p qatlamli guruhlarga bo'linadi.
- Hujayra shakliga ko'ra yassi (squamous), kubsimon (cuboidal) va prizmatik (columnar) turlar farqlanadi.
- Bir qatlamli epiteliylarda barcha hujayralar bazal membrana bilan bevosita aloqada bo'ladi va diffuziyada qatnashadi.
| Belgisi | Yassi epiteliy | Kubsimon epiteliy | Prizmatik epiteliy |
|---|
| Hujayra shakli | Yassi, plastinkasimon | Kvadrat, teng qirrali | Baland, silindrsimon |
| Yadro ko'rinishi | Yassilangan, markaziy | Yumaloq, markaziy | Oval, bazal qismda |
| Asosiy funksiyasi | Diffuziya va filtratsiya | Sekretsiya va so'rilish | Himoya va kuchli so'rilish |
| Lotincha nomi | Epithelium squamosum | Epithelium cuboideum | Epithelium columnare |
Epiteliotsitning submikroskopik tuzilishi
- Epiteliotsitlar yaqqol qutblanish (polyarlik) xususiyatiga ega: apikal va bazal tomonlari farq qiladi.
- Apikal domenda mikrovorsinkalar (microvilli) va kiprikchalar (cilia) kabi maxsus organellalar joylashgan bo'ladi.
- Hujayralar orasida lateral kontaktlar: zich tutashuvlar (tight junctions) va desmosomalar mavjud bo'lib, butunlikni ta'minlaydi.
- Sitoplazmada tonofibrillalar (keratin filamentlari) to'qimaga mexanik pishiqlik va elastiklik xususiyatini beradi.
Epiteliy to'qimasining asosiy funksiyalari
- Epiteliy to'qimasi organizmda bir qator hayotiy muhim funksiyalarni bajarishga moslashgan ixtisoslashgan hujayralar majmuidir.
- Har bir organ tizimida epiteliyning o'rni uning lokalizatsiyasi va mikroskopik tuzilishi bilan bevosita bog'liqdir.
- Himoya (Protective): Tashqi organlarni radiatsiya, toksinlar va mexanik shikastlanishlardan ishonchli tarzda himoya qiladi.
- So'rilish (Absorption): Ovqat hazm qilish tizimida ozuqa moddalari va suvni tanaga o'tkazishni ta'minlaydi.
- Sekretsiya (Secretion): Gormonlar, fermentlar va shilliq moddalarni ishlab chiqarib, organlar faoliyatini boshqaradi.
- Retseptor (Sensory): Sezgi a'zolarida joylashib, tashqi muhitdan signallarni qabul qilish va nerv tizimiga uzatishda ishtirok etadi.
Prezentatsiyani olish