Glyukoneogenez va glikogen almashinuvi

Ma'ruza rejasi

• Glyukoza gomeostazining ahamiyati
• Glyukoneogenez: ta'rif va substratlar
• Energetik zaryad va allosterik boshqaruv
• Glikogen sintezi va parchalanishi
• Glyukagon jigardan glyukoza chiqishini oshiradi
• Adrenalin: jigar va mushak javobi
• Gipoglikemiya va glikogenozlarning biokimyosi
• Zamonaviy yondashuvlar va metabolik integratsiya

Glyukoza gomeostazining ahamiyati

• Glyukoza eritrotsitlar uchun zarur energiya substratidir.
• Jigar qonga glyukoza chiqarib, ovqatlanishlar orasidagi ehtiyojni qoplaydi.
• Glikogenoliz zaxirani safarbar qiladi; glyukoneogenez yangi glyukoza hosil qiladi.
• Insulin va qarshi ta'sirli gormonlar metabolik muvozanatni boshqaradi.

Uglevod almashinuvining asosiy yo'llari

• Glikoliz glyukozadan piruvat, ATF va NADH hosil qiladi.
• Anaerob sharoitda piruvat laktatga aylanadi va NAD⁺ tiklanadi.
• Pentozafosfat yo'li NADPH va riboza-5-fosfat bilan ta'minlaydi.
• Glikogen almashinuvi glyukoza-6-fosfat orqali boshqa yo'llarga bog'lanadi.

Glyukoneogenez: ta'rif va substratlar

• Laktat: Eritrotsitlar va ishlayotgan mushaklardan kelib, piruvat orqali glyukozaga aylanadi.
• Glukogen aminokislotalar: Alanin va boshqa glukogen aminokislotalar uglerod skeletlarini taqdim etadi.
• Glitserol: Triatsilglitserollar lipolizidan ajralib, digidroksiatsetonfosfat orqali yo'lga kiradi.
• Asosiy a'zolar: Jigar (hepar) va buyrak po'stloq moddasi (cortex renalis) glyukoza ishlab chiqaradi.

Glikolizning qaytmas bosqichlari